Kontrahent nie zapłacił faktury — co zrobić krok po kroku

Q: Co przysługuje wierzycielowi zaraz po upływie terminu?

Trzy roszczenia powstające z mocy prawa: należność główna, odsetki ustawowe za opóźnienie w transakcjach handlowych oraz zryczałtowana rekompensata za koszty odzyskiwania należności w wysokości równowartości 40, 70 albo 100 euro. Żadne z nich nie wymaga wezwania ani zapisu w umowie.

Q: Ile czasu jest na dochodzenie zapłaty?

Roszczenia związane z prowadzeniem działalności gospodarczej przedawniają się z upływem trzech lat, przy czym koniec terminu przypada na ostatni dzień roku kalendarzowego (art. 118 k.c.). Bieg przedawnienia można przerwać między innymi przez wniesienie pozwu lub uznanie roszczenia przez dłużnika.

Autor: radca prawny Iwona Rohloff · Kancelaria prawna Prometheus Legal Office · Stan prawny na 22 sierpnia 2026 r.

Z chwilą upływu terminu zapłaty powstają trzy niezależne roszczenia: o zapłatę należności głównej, o odsetki ustawowe za opóźnienie w transakcjach handlowych oraz o zryczałtowaną rekompensatę. Wszystkie trzy powstają z mocy prawa — bez wezwania i bez zapisów w umowie.

W skrócie

Odsetki i rekompensata naliczają się same, od pierwszego dnia po terminie.
Wezwanie do zapłaty nie jest warunkiem roszczenia, ale porządkuje sprawę i bywa skuteczne.
Roszczenia z działalności gospodarczej przedawniają się po 3 latach.
Koszty procesu obciążają przegrywającego — a rekompensata podnosi ich podstawę.

Co przysługuje wierzycielowi zaraz po upływie terminu?

Trzy roszczenia, wszystkie powstające automatycznie:

Należność główna z faktury.
Odsetki ustawowe za opóźnienie w transakcjach handlowych — wyższe niż odsetki kodeksowe; jak je liczyć.
Rekompensata — równowartość 40, 70 albo 100 euro od każdej transakcji; zasady naliczania.

Czy trzeba najpierw wysłać wezwanie do zapłaty?

Nie jest to warunek powstania roszczeń, ale w praktyce warto. Wezwanie ustala stan sprawy na piśmie, wyznacza termin i często wystarcza do odzyskania pieniędzy bez sądu. Co powinno zawierać — w materiale wezwanie do zapłaty.

Kiedy kierować sprawę do sądu?

Gdy wezwanie pozostaje bez odpowiedzi albo dłużnik kwestionuje roszczenie bez podstaw. Typową ścieżką dla bezspornych faktur jest nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym. Zanim to nastąpi, warto policzyć koszty postępowania.

Ile czasu jest na dochodzenie zapłaty?

Trzy lata, licząc od dnia wymagalności, przy czym koniec terminu przypada na ostatni dzień roku kalendarzowego. Szczegóły i sposoby przerwania biegu — w materiale przedawnienie roszczeń B2B.

Czy można sprzedać wierzytelność zamiast jej dochodzić?

Tak, wierzytelność co do zasady jest zbywalna. Uwaga na wyjątek: roszczenie o rekompensatę nie może być zbyte (art. 10 ust. 4 ustawy). Więcej w materiale sprzedaż wierzytelności.

Podstawa prawna i orzecznictwo

Art. 10 ustawy z 8 marca 2013 r. o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1790).
Art. 118 k.c. — trzyletni termin przedawnienia roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej; koniec terminu przypada na ostatni dzień roku kalendarzowego.
Art. 98 k.p.c. — strona przegrywająca zwraca przeciwnikowi koszty procesu.
Uchwała SN z 11 grudnia 2015 r., III CZP 94/15 — rekompensata bez wykazywania faktycznie poniesionych kosztów.

Powiązane materiały

Rekompensata za koszty odzyskiwania należności — 40, 70 lub 100 euro Rekompensata 40, 70 czy 100 euro — jak ustalić właściwą kwotę Czy trzeba wezwać dłużnika, żeby naliczyć rekompensatę? Rekompensata od każdej faktury czy raz od całego długu?

Materiał ma charakter informacyjny i przedstawia stan prawny na 22 sierpnia 2026 r.. Nie stanowi porady prawnej w indywidualnej sprawie. Ocena konkretnego stanu faktycznego wymaga analizy dokumentów.

Materiał opracowała radca prawny Iwona Rohloff · Stan prawny na 22 sierpnia 2026 r.