PROMETHEUSLEGAL OFFICE
PROMETHEUSLEGAL OFFICE
Rekompensata za koszty odzyskiwania należności przysługuje wierzycielowi z mocy prawa, bez wezwania dłużnika i bez wykazywania, że koszty faktycznie poniesiono. Jej wysokość zależy wyłącznie od wartości świadczenia pieniężnego i wynosi równowartość 40, 70 albo 100 euro.
Rekompensata wynosi równowartość 40 euro, gdy wartość świadczenia pieniężnego nie przekracza 5000 zł; 70 euro, gdy jest wyższa niż 5000 zł, ale niższa niż 50 000 zł; oraz 100 euro, gdy jest równa lub wyższa od 50 000 zł. Progi wynikają wprost z art. 10 ust. 1 pkt 1–3 ustawy i nie podlegają negocjacji ani miarkowaniu.
| Wartość świadczenia pieniężnego | Rekompensata | Podstawa |
|---|---|---|
| nie przekracza 5 000 zł | 40 euro | art. 10 ust. 1 pkt 1 |
| wyższa niż 5 000 zł i niższa niż 50 000 zł | 70 euro | art. 10 ust. 1 pkt 2 |
| równa lub wyższa od 50 000 zł | 100 euro | art. 10 ust. 1 pkt 3 |
Decyduje wartość świadczenia pieniężnego z danej transakcji handlowej, a nie łączna kwota zadłużenia kontrahenta. Szczegóły: jak ustalić właściwą kwotę.
Nie. Ustawa stanowi, że rekompensata przysługuje wierzycielowi „bez wezwania". Uprawnienie powstaje z mocy prawa od dnia nabycia uprawnienia do odsetek za opóźnienie w transakcjach handlowych, czyli po bezskutecznym upływie terminu zapłaty, gdy wierzyciel spełnił swoje świadczenie.
Nie trzeba wysyłać osobnego pisma o rekompensatę ani zastrzegać jej w umowie czy na fakturze.
Nie. Sąd Najwyższy w uchwale z 11 grudnia 2015 r. (III CZP 94/15) przesądził, że rekompensata przysługuje bez konieczności wykazania, że koszty odzyskiwania należności faktycznie poniesiono. Jest to kwota zryczałtowana — jej funkcją jest zniechęcanie do opóźnień, a nie zwrot udokumentowanych wydatków.
Jeżeli rzeczywiste koszty były wyższe od ryczałtu, wierzyciel może dochodzić ich zwrotu w uzasadnionej wysokości ponad tę kwotę (art. 10 ust. 2 ustawy).
Od każdej transakcji handlowej. Trybunał Sprawiedliwości UE w wyroku C-585/20 (BFF Finance Iberia) uznał, że stała kwota należy się za każdą transakcję objętą żądaniem, a nie raz od całego wezwania.
Przy świadczeniu spełnianym w częściach ryczałt przysługuje od każdej niezapłaconej części, a przy płatnościach okresowych — za każde opóźnienie (C-78/22). Rozwinięcie: od każdej faktury czy raz od długu.
Nie na podstawie ogólnych zasad krajowego prawa prywatnego. Trybunał orzekł, że art. 6 ust. 1 dyrektywy 2011/7/UE stoi na przeszkodzie temu, by sąd krajowy odmówił zasądzenia stałej kwoty albo ją ograniczył (C-78/22). Stanowisko potwierdzono w sprawie z pytania polskiego sądu: nie wolno oddalać żądania ze względu na nieznaczność opóźnienia lub niewielką kwotę długu (C-279/23).
Argument o nadużyciu prawa po tych wyrokach nie ma oparcia jako reguła ogólna — zob. rekompensata a art. 5 k.c.
Tak. Ani niewielka wartość należności, ani nieznaczny charakter opóźnienia nie zwalniają dłużnika z obowiązku zapłaty ryczałtu — wynika to z wyroków TSUE C-585/20 oraz C-279/23. Rekompensata przysługuje nawet wtedy, gdy jest wyższa niż sama zaległa kwota.
Według średniego kursu euro ogłoszonego przez NBP ostatniego dnia roboczego miesiąca poprzedzającego miesiąc wymagalności świadczenia (art. 10 ust. 1a ustawy). Decyduje miesiąc wymagalności faktury, a nie dzień zapłaty, wezwania ani wniesienia pozwu. Przykłady: kurs euro krok po kroku.
Nie za okres po dniu, w którym potrącenie stało się możliwe. W wyroku z 18 grudnia 2025 r. (C-481/24), wydanym na pytanie Sądu Rejonowego dla m.st. Warszawy, Trybunał uznał, że dyrektywa nie stoi na przeszkodzie przepisom krajowym przewidującym taki skutek.
Wierzycielowi należy się to, co narosło do dnia, w którym potrącenie stało się możliwe. Szczegóły: rekompensata a potrącenie.
Tak. W uchwale z 10 czerwca 2026 r. (III CZP 6/26) Sąd Najwyższy przyjął, że rekompensata dochodzona obok roszczenia głównego wlicza się do wartości przedmiotu sporu — jest samodzielnym roszczeniem, a nie kosztem żądanym obok roszczenia głównego.
Skutki: wyższa opłata od pozwu, wyższe koszty zastępstwa obciążające przegrywającego, przy większych pakietach faktur możliwa właściwość sądu okręgowego. Zob. rekompensata a wartość przedmiotu sporu.
Nie. Zgodnie z art. 10 ust. 4 ustawy roszczenie o rekompensatę nie może być zbyte. Wierzytelność główna pozostaje zbywalna na zasadach ogólnych — zob. sprzedaż wierzytelności.
Nieuregulowana rekompensata jest dochodzona przed sądem razem z należnością główną i odsetkami. Po uchwale III CZP 6/26 powiększa wartość przedmiotu sporu, a więc podnosi opłatę sądową oraz koszty zastępstwa procesowego, którymi sąd obciąża stronę przegrywającą. Wyliczenia: koszty sprawy sądowej.
Materiał opracowała radca prawny Iwona Rohloff · Stan prawny na 22 sierpnia 2026 r.