Czy trzeba wezwać dłużnika, żeby naliczyć rekompensatę?

Q: Czy potrzebne jest osobne wezwanie do zapłaty rekompensaty?

Nie. Rekompensata przysługuje wierzycielowi bez wezwania — tak stanowi wprost art. 10 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych. Uprawnienie powstaje z mocy prawa.

Q: Kiedy dokładnie powstaje uprawnienie do rekompensaty?

Od dnia nabycia uprawnienia do odsetek za opóźnienie w transakcjach handlowych, czyli po bezskutecznym upływie terminu zapłaty, pod warunkiem że wierzyciel spełnił swoje świadczenie i nie otrzymał zapłaty w terminie.

Q: Czy trzeba wystawić notę księgową?

Nota księgowa nie jest warunkiem powstania roszczenia o rekompensatę, ale jest właściwym dokumentem do jej rozliczenia. Rekompensata ma charakter odszkodowawczy, nie jest wynagrodzeniem za dostawę towaru ani usługę, dlatego dokumentuje się ją notą, a nie fakturą VAT.

Autor: radca prawny Iwona Rohloff · Kancelaria prawna Prometheus Legal Office · Stan prawny na 22 sierpnia 2026 r.

Nie. Ustawa przyznaje rekompensatę wierzycielowi wprost „bez wezwania". Uprawnienie powstaje z mocy prawa od dnia nabycia prawa do odsetek za opóźnienie w transakcjach handlowych.

W skrócie

Osobne wezwanie o rekompensatę nie jest potrzebne.
Nie trzeba zastrzegać rekompensaty w umowie ani na fakturze.
Nota księgowa nie tworzy roszczenia — jest dokumentem, nie warunkiem.
Uprawnienie powstaje w dniu, w którym wierzyciel nabywa prawo do odsetek.

Czy potrzebne jest osobne wezwanie do zapłaty rekompensaty?

Nie. Przepis przyznaje rekompensatę wierzycielowi „bez wezwania". To sformułowanie ustawowe, nie interpretacja — roszczenie powstaje samo, z chwilą spełnienia przesłanek.

Wezwanie bywa użyteczne praktycznie, bo skłania kontrahenta do dobrowolnej zapłaty i porządkuje dokumentację, ale nie jest warunkiem powstania ani wymagalności roszczenia.

Kiedy dokładnie powstaje uprawnienie do rekompensaty?

Od dnia nabycia uprawnienia do odsetek, o których mowa w art. 7 ust. 1 lub art. 8 ust. 1 ustawy. W praktyce oznacza to dzień następujący po bezskutecznym upływie terminu zapłaty — pod warunkiem, że wierzyciel spełnił swoje świadczenie i nie otrzymał zapłaty w terminie.

Jedno opóźnienie wystarczy. Nie ma znaczenia, czy trwało miesiąc, czy jeden dzień.

Czy rekompensatę trzeba zastrzec w umowie albo na fakturze?

Nie. Uprawnienie wynika z ustawy, więc milczenie umowy niczego nie zmienia. Adnotacja na fakturze nie jest potrzebna i jej brak nie osłabia roszczenia.

Czy trzeba wystawić notę księgową?

Nota nie tworzy roszczenia, ale jest właściwym dokumentem do jego rozliczenia. Rekompensata nie jest wynagrodzeniem za dostawę towaru ani za usługę, więc dokumentuje się ją notą obciążeniową, a nie fakturą VAT.

Szczegóły w osobnym materiale: ujęcie księgowe i podatkowe rekompensaty.

Podstawa prawna i orzecznictwo

Art. 10 ustawy z 8 marca 2013 r. o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1790).
Uchwała SN z 11 grudnia 2015 r., III CZP 94/15 — rekompensata bez wykazywania faktycznie poniesionych kosztów.

Powiązane materiały

Rekompensata za koszty odzyskiwania należności — 40, 70 lub 100 euro Rekompensata 40, 70 czy 100 euro — jak ustalić właściwą kwotę Rekompensata od każdej faktury czy raz od całego długu? Po jakim kursie przeliczyć rekompensatę z euro na złote

Materiał ma charakter informacyjny i przedstawia stan prawny na 22 sierpnia 2026 r.. Nie stanowi porady prawnej w indywidualnej sprawie. Ocena konkretnego stanu faktycznego wymaga analizy dokumentów.

Materiał opracowała radca prawny Iwona Rohloff · Stan prawny na 22 sierpnia 2026 r.